หมวดหมู่บทความ พบคุณหมอเด็ก จิตวิทยาลูกรัก

Search by tag : คลินิคคุณแม่, จิตวิทยาลูกรัก, กฎ 3 ข้อในการควบคุมลูกให้ได้ผล, พบคุณหมอเด็ก, ทำไมลูกชอบตื่นร้องกลางดึก


กลุ้มใจ...ลูกติดพี่เลี้ยง
(9 votes)
น.พ.กมล แสงทองศรีกมล
กุมารแพทย์ จิตแพทย์เด็กและวัยรุ่น
อีเมลนี้จะถูกป้องกันจากสแปมบอท แต่คุณต้องเปิดการใช้งานจาวาสคริปเพื่ออ่านมันได้

                 เมื่อไม่นานมานี้ ผมได้รับอีเมลจากคุณแม่ท่านหนึ่ง ซึ่งมีปัญหาที่น่าสนใจดังนี้
เรียนคุณหมอ...
            “ตั้งแต่แรกคลอดลูกสาว คุณแม่ได้จ้างพี่เลี้ยงจากศูนย์มาช่วยค่ะ ช่วยคุณแม่เลี้ยงน้องเรื่อยมา ไม่มีปัญหา น้องติดพี้เลี้ยงพอสมควรโดยเฉพาะเวลางอแงจะเกาะติดพี้เลี้ยงเป็น พิเศษ น้องนอนกับพี้เลี้ยงเป็นห้องเด็กแยก กับคุณแม่ก็ติดเหมือนกันค่ะมักจะมาเล่น กับคุณแม่และพี่ชายวัย4ขวบด้วยกันตลอด เรียกว่ารักแม่กับพี้เลี้ยงพอๆกันค่ะ ตอนนี้น้องอายุ2ขวบ8เดือน และกำลังจะเข้าเรียนอ.1โดยเริ่มเรียนปรับพื้นฐานเดือนเมษานี้ค่ะ ทางพี้เลี้ยงจึงขอปิดเคสเลี้ยงน้องสิ้นเดือนมีนาคมนี้ คุณแม่กังวลใจมากค่ะ กลัวว่าน้องจะมีปัญหาการปรับตัวให้เข้ากับโรงเรียน และการแยกจากของพี้เลี้ยง คุณแม่ควรทำอย่างไรดีค่ะ ได้ขอทางพี่เลี้ยงให้อยู่ช่วยน้องปรับตัวอีกสักระยะ เค้าก็แบ่งรับแบ่งสู้ยังรับปากไม่ได้ เหมือนมีนัดหมายไว้แล้วในช่วงสงกรานต์ คุณแม่กลุ้มใจกลัวว่าน้องจะมีปัญหาค่ะ รบกวนคุณหมอช่วยแนะนำด้วยค่ะ”

                สิ่งซึ่งคุณแม่ท่านนี้ถามนั้น แท้ที่จริงก็เป็นเรื่องของสายใยรัก (Bonding)  และความผูกพัน (Attachment) นั่นเองครับ
ความผูกพัน (Attachment) หมายถึงความรู้สึกสัมพันธ์ใกล้ชิด ที่บุคคลหนึ่งมีต่ออีกบุคคลหนึ่ง ซึ่งในที่นี้อาจหมายถึงคนซึ่งใกล้ชิดเด็กเช่นพ่อแม่ อาจเป็นพี่เลี้ยงเด็ก หรือเป็น ปู่ย่าตายายก็ได้ ส่วนสายใยรัก( Bonding) มีความหมายคล้ายคลึงกัน คือความผูกพัน ซึ่งยังคงอยู่แม้ว่าบุคคลนั้นจะไม่อยู่ด้วยแล้ว คล้ายกับกรณีของเด็กกับพี่เลี้ยงดังจดหมายจากคุณแม่ตอนต้น

• พัฒนาการแห่งอารมณ์
สายใยรักและความผูกพันก็เป็นส่วนหนึ่งของพัฒนาการทางอารมณ์ ซึ่งเป็นลำดับขั้น ดังต่อไปนี้
- เด็กทารกแรกเกิดถึง 6 สัปดาห์ ยังไม่สามารถแยกแยะใบหน้าผู้อื่นได้
- เด็กทารกอายุ 6-8 สัปดาห์ จะเริ่มจดจำใบหน้าแม่ได้ และเริ่มยิ้มให้ เมื่อเห็นลูกยิ้มให้ ความรักของแม่ที่มีต่อลูกก็จะยิ่งมากขึ้น
เกิดปฏิสัมพันธ์ทางอารมณ์และความผูกพันตามมา
- อายุเกิน 6 เดือน เด็กจะเริ่มมีความวิตกกังวลกับคนแปลกหน้า เริ่มกลัวคนแปลกหน้า
- อายุ 6 - 9 เดือน เป็นวัยที่เด็กเริ่มแสดงออกถึงพฤติกรรมที่สื่อถึงความผูกพันลึกซึ้ง โดยแสดงพฤติกรรมดังต่อไปนี้
1 การร้องไห้เมื่อแยกจาก การยิ้มให้ แสดงท่าทีดีใจ เมื่อพบหน้า
2 การเฝ้ามองดู การเคลื่อนที่เข้าหา ตัวอย่างเช่นหากเป็นเด็กอายุ 9 เดือนเห็นแม่หรือพี่เลี้ยงก็จะรีบคลานเข้ามาหาเกาะหรือให้อุ้ม
3. การสัมผัส เช่นการปืนป่ายบนตัว หรือเกาะติด ไม่ยอมแยกจาก
ส่วนในเด็กทารกที่อยู่ตามสถานสงเคราะห์ มักมีปัญหาของพัฒนาการแห่งสายใยรักและความผูกพันครับ เนื่องจากขาดพ่อแม่ที่แท้จริง และต้องมีการเปลี่ยนพี่เลี้ยงหรือผู้ดูแลบ่อยๆ ไม่สามารถสร้างความสัมพันธ์ได้ยาวนาน  ทำให้เด็กตามสถานสงเคราะห์ มักมี ลักษณะผิดปกติอย่างใดอย่างหนึ่งเช่น   เฉยชา ไม่แสดงออกและไม่ตอบสนองต่อการแสดงความรัก หรืออาจเปลี่ยนแปลงไปในทางตรงกันข้ามเช่น เข้าสังคมง่ายและเร็วแบบไม่เลือก โดยพยายามเข้าไปหาบุคคลแปลกหน้าหรือแสดงความรักแบบไม่เลือกหน้า

• ลักษณะเฉพาะ
สายใยรักและความผูกพันนั้นจะมีลักษณะเฉพาะดังต่อไปนี้
1. มีความเฉพาะเจาะจงกับบุคคล
โดยจะมีเพียง1 หรือ 2 คนเท่านั้น นอกจากนี้จะลำดับของบุคคลซึ่งผูกพันด้วยตัวอย่างเช่น กรณีดังกล่าว พี่เลี้ยงอาจเป็นเบอร์ 1 (ผูกพันและใกล้ชิดมากที่สุด) คุณแม่อาจเป็นเบอร์ 2   (ผูกพันและใกล้ชิด รองลงมา) ตรงนี้มีความสำคัญที่คุณพ่อคุณแม่ต้องยอมรับความเป็นรองนะครับ เนื่องจากคุณพ่อคุณแม่ส่วนหนึ่งอาจรู้สึกน้อยใจ  หรือโกรธลูกที่ไปรักพี่เลี้ยงมากกว่า หรืออิจฉา ไม่พอใจพี่เลี้ยง คุณพ่อคุณแม่ควรทำความเข้าใจว่ามันเป็นกฎธรรมชาติ คนซึ่งใกล้ชิด ป้อนข้าว อาบน้ำให้ เห็นหน้าเกือบตลอดวัน ย่อมสร้างความรัก ความผูกพันให้ลูกน้อยได้มากกว่าครับ

 2. ระยะเวลา
หากมีความต่อเนื่อง ความผูกพันและสายใยรักนี้อาจคงอยู่เป็นระยะเวลายาวนานเกือบตลอดชีวิตเลยก็ได้                 

 3. เป็นอารมณ์ ความรู้สึก
สายใยรักและความผูกพันนั้นเป็นบ่อเกิดแห่งอารมณ์ ดังนั้นจึงมีลักษณะเหมือนอารมณ์ทั่วๆไป   กล่าวคือมีเกิดขึ้น ตั้งอยู่ ดับไป และสามารถสร้างความผูกพันใหม่ได้ ตัวอย่างเช่นหากในกรณีที่คุณแม่ท่านนี้ปรึกษามา ก็จะพบว่าสายใยรักและความผูกพันของลูกที่มีต่อพี่เลี้ยงก็เป็นไปตามกฎแห่งธรรมชาตินี้ เมื่อพี่เลี้ยงใกล้ชิด สายใยรักและความผูกพันก็เกิดขึ้น คงอยู่ต่อเนื่อง ต่อมาเมื่อพี่เลี้ยงลาออกหรือกลับต่างจังหวัด สายใยรักและความผูกพันก็จะค่อยๆจางหายไป ส่วนจะใช้เวลานานเท่าไรนั้น ก็ขึ้นกับเหตุปัจจัยหลายอย่าง  เช่นมีบุคคลใกล้ชิดอื่นมาชดเชย ทดแทนให้หรือไม่ และขึ้นกับพื้นฐานอารมณ์ของเด็ก เช่นหากเป็นเด็กเลี้ยงง่าย (easy child) ก็จะปรับตัวได้เร็วกว่าและง่ายกว่า และหากพี่เลี้ยงมีโอกาสกลับมา สายใยรักและความผูกพันก็อาจจะกลับคืนมาได้ครับ ดูๆไปแล้วก็จะเห็นว่าคล้ายคลึงกับความรักของหนุ่มสาว เมื่อใกล้ชิดเกิดความรักขึ้น ความผูกพันคงอยู่ในขณะที่ยังคบหากัน หากมีเรื่องขัดแย้งกัน เลิกรากันไป สายใยรักก็ขาดออก เวลาผ่านไปสักระยะหนึ่ง หากคู่รักเดิมหวนกลับคืนมา ความผูกพันก็อาจกลับคืนมาใหม่ได้ หรือแม้แต่หากพบเจอคนใหม่ที่ดีกว่า สายใยรักและความผูกพันก็เกิดกับคนใหม่ได้ครับ

            

  ในกรณีตัวอย่างของคุณแม่ท่านนี้ ถ้าย้อนเวลาไปได้ จะเห็นว่ามีอยู่สิ่งหนึ่งซึ่งคุณแม่สามารถปรับเปลี่ยนเพื่อช่วยให้สายใยรักและความผูกพันระหว่างลูกกับแม่ดีขึ้นได้ ก็คือควรให้ลูกนอนกับคุณแม่จะดีกว่าครับ ถึงแม้ว่าเวลาที่ต่างคน ต่างหลับนั้น จะไม่มีปฏิสัมพันธ์ระหว่างแม่ลูกเกิดขึ้น แต่อย่าลืมว่า โดยทั่วไปก่อนหลับ มักมีกิจกรรมที่ทำให้แม่ลูก ใกล้ชิดกันมากขึ้น เช่นจูบหอม โอบกอด หรือหยอกล้อ เล่นกัน  ตอนเช้าตื่นนอนมาก็ได้เห็นหน้ากัน ยิ้มให้กันเป็นคนแรก รวมไปถึงยามเจ็บป่วย คุณพ่อคุณแม่ก็จะมีบทบาทในการดูแล ช่วยเหลือ เช่นลูกมีไข้ พ่อแม่ก็ได้เช็ดตัวให้ลูก หายาให้กิน  เป็นการร่วมทุกข์ ร่วมสุข ซึ่งเกิดขึ้นในห้องนอนนั่นเองครับ พ่อแม่ก็จะได้เรียนรู้และรู้จักลูกตัวเองมากขึ้น หากฝากลูกไว้กับพี่เลี้ยงทั้งกลางวัน และกลางคืน ความรักความผูกพันของลูกก็ย่อมจะไปอยู่กับพี่เลี้ยงหมด แต่ถ้ารักแม่กับพี้เลี้ยงพอๆ กัน (ซึ่งจากที่ฟังดูแล้ว ไม่น่าเป็นอย่างนั้น คือพี่เลี้ยงน่าจะเป็นหมายเลข 1 มากกว่าและคุณแม่เป็นหมายเลข 2 )  ก็ไม่น่ามีปัญหามากครับ ความผูกพันกับพี่เลี้ยงจะ ค่อยๆจางหายไปเองดังที่ได้พูดคุยกันไปแล้ว
ตอนต่อไปเราจะได้มาคุยกันต่อถึงเรื่องราวแห่งสายใยรักและความผูกพันของเด็ก ว่าเมื่อเด็กโตขึ้น สายใยรักและความผูกพันจะหมดไปหรือไม่และมีอิทธิพลอย่างไรบ้างต่อนิสัยใจคอ บุคลิกภาพ เมื่อเขาเติบโตขึ้น หรือเป็นผู้ใหญ่

 

                                                                                             ขอขอบคุณข้อมูลจากโรงพยาบาลกรุงเทพ

ความเห็น (3)Add Comment
0
เสื้อผ้าเด็ก
เมษายน 20, 2014
110.171.115.150
Votes: +1
...

เสื้อผ้าเด็ก http://www.lovelykidzshop.com/

0
เสื้อผ้าเด็ก
เมษายน 20, 2014
110.171.115.150
Votes: -1
...

เสื้อผ้าเด็ก

0
thainannyclub
มิถุนายน 03, 2013
171.99.141.109
Votes: +0
...

มีบทความดีๆ จาก www.thainannyclub.com มาแนะนำ ในกรณีลูกติดพี่เลี
้ยงเด็กมากกว่าแม่ คลิ๊กที่ลิ้งนี้เลย
นะคะ http://www.thainannyclub.com/n.../968-.html

เขียนแสดงความเห็น
 
  smaller | bigger
 

busy
 
< ก่อนหน้า   ถัดไป >
นิตยสาร M&C แม่และเด็ก ฉบับที่ 557 มกราคม - กุมภาพันธ์ 2564