หมวดหมู่บทความ คลินิคคุณแม่ คนมีลูกยาก คนอยากมีลูก

Search by tag : คลินิคคุณแม่, คลินิกหมอสูติ, การคลอดท่าก้นกับคนมีลูกยาก, คนมีลูกยาก คนอยากมีลูก, ครรภ์พิษ (4)


‘ท้องนอกมดลูก’กับการผ่าตัดผ่านกล้อง
(2 votes)
ดัชนี บทความ
‘ท้องนอกมดลูก’กับการผ่าตัดผ่านกล้อง
หน้า 2
หน้า 3

นี่เอง เป็นเหตุให้ข้าพเจ้าได้เห็นวิธีการตัดต่อท่อนำไข่ (End to end reanastomosis) ในลักษณะเดียวกับการต่อหมัน (Tubal reversal) อันเป็นวิธีการที่ข้าพเจ้าใช้วิธีผ่าตัดเปิดหน้าท้อง แล้วจึงผ่าตัด (Exploratory laparotomy) ซึ่งข้าพเจ้าถือปฏิบัติมากว่า 10 ปี จนรู้สึกเฉยๆ อย่างไรก็ตาม นี่คือ สิ่งท้าทายใหม่ ที่เมื่อกลับไปเมืองไทย ข้าพเจ้าจะทำ เพราะไม่ใช่เรื่องยาก เพียงแต่ต้องจัดซื้อเครื่องมือ (Microsurgery) เพิ่มเติมอีกเล็กน้อย
ว่ากันตามเหตุผล การตัดและต่อท่อนำไข่ (End to end reanastomosis) ของคนไข้ท้องนอกมดลูกนั้น ไม่ใช่สิ่งที่ควรทำ เพราะท่อนำไข่มักจะบวมช้ำและสูญเสียเลือดมาก ผลการรักษาก็ไม่ค่อยดี หลังผ่าตัด ท่อนำไข่ข้างนั้นมีโอกาสตีบตันค่อนข้างมาก
คุณเอมิลี่ นอนพักโรงพยาบาลเพียง 2 วัน ก็กลับบ้าน ถึงแม้เธอจะมีบุตรแล้วหนึ่งคน เธอและสามีรู้สึกดีใจมากที่คุณหมอได้ผ่าตัดให้ในลักษณะดังกล่าว เพราะยังต้องการมีบุตรอีก 
เมื่อวันก่อน ยิ่งพบเรื่องราวที่น่าสนใจขึ้นไปอีก คุณโซเฟีย อายุ 29 ปี ตั้งครรภ์ครั้งที่ 7 เธอแท้งบุตรมาโดยตลอด ส่วนใหญ่แท้งบุตรภายในอายุครรภ์ 3 เดือน เธอได้รับการขูดมดลูกบ้างเป็นบางครั้ง การตั้งครรภ์ครั้งนี้ ก็ประหลาด คุณโซเฟียเริ่มตั้งครรภ์เมื่อ 6-7 เดือนก่อน คุณหมอผู้ดูแลในช่วงแรก คิดว่า เธอเป็นครรภ์ไข่ปลาอุก (Hydatidiform mole) เนื่องจากพบลักษณะทางอัลตราซาวด์ไม่เหมือนการตั้งครรภ์ทั่วไป ส่วนผลเลือดการตั้งครรภ์ (Serum bHcg) ก็เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วจาก 40,000 หน่วยตอนอายุครรภ์  5 สัปดาห์ เป็น 80,000 หน่วย  (mIU/ml.) ตอน 6 สัปดาห์ ดังนั้น คุณหมอจึงให้ยาเคมีบำบัด (Metrotrexate) จำนวน 3 ครั้ง เพื่อทำลายเซลล์ที่ผิดปกติ (trophoblast) ซึ่งอาจแปรเปลี่ยนเป็นมะเร็งได้  แต่อาการของคนไข้กลับไม่ดีขึ้น คุณหมอท่านนั้นจึงส่งต่อผู้ป่วยมาที่โรงพยบาลฉางเกิน ศาสตราจารย์นายแพทย์หวังได้ตรวจดูอัลตราซาวด์ พบการตั้งครรภ์ที่ผิดปกติดังกล่าว เป็นก้อนอยู่ในโพรงมดลูกค่อนข้างใหญ่เส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 4 -5 เซนติเมตร (Complex mass) ตำแหน่งอยู่ค่อนไปทางมุมบนขวาของมดลูก ซึ่งยังไม่แน่ใจว่า เป็นก้อนอะไรแน่ อาจเป็นท้องนอกมดลูกรูปแบบใดรูปแบบหนึ่ง คุณหมอจึงตัดสินใจเจาะท้องส่องกล้องคนไข้
เมื่อเจาะท้องส่องกล้องเข้าไปดูแบบสำรวจ ศาสตราจารย์นายแพทย์หวังยังกลัวว่า เป็นก้อน ‘มะเร็งครรภ์ไข่ปลาอุก’ หรือเปล่า? จึงใช้เครื่องมือทำการผูกเส้นเลือดใหญ่เส้นหนึ่งที่บริเวณอุ้งเชิงกรานทางด้านขวา เพื่อตัดเลือดที่ไปเลี้ยงมดลูก และกันไม่ให้เลือดออกมาก จากนั้น ก็ใช้กรรไกร ค่อยๆ ตัดก้อนเนื้อที่บริเวณยอดมดลูกทางด้านขวา ทันทีที่ใช้กรรไกรเลาะจี้และตัด ตามจุดต่างๆ บนตัวมดลูก ซึ่งได้ทำการจี้ (Electric cauterization) ไว้ล่วงหน้าแล้ว เลือดก็ไหลพุงออกมาอย่างมากมาย คุณหมอรีบตัดก้อนเนื้อนั้นอย่างรวดเร็ว โดยไม่ห้ามเลือด พอสักพักหนึ่ง ก็ใช้เครื่องมือเขี่ยส่วนของชิ้นเนื้อ (Conceptive product) ที่ติดค้างบริเวณนั้นออกอีกจนหมด ขณะนั้น เลือดยังคงไหลรินออกมาเรื่อยๆ แต่ไม่รุนแรงเหมือนตอนแรก จากนั้น คุณหมอหวัง ก็ใช้เครื่องมือเย็บผ่านกล้อง ณ ตำแหน่งบาดแผล ซึ่งใช้กรรไกรตัดเลาะก่อนหน้านี้
จากการสังเกตการณ์ ข้าพเจ้าและคุณหมอหวังคิดตรงกันว่า น่าจะเป็นการตั้งครรภ์นอกมดลูกชนิดหนึ่งที่มุมบนของมดลูกด้านขวา โดยมีชื่อเรียกทางการแพทย์ว่า Cornual pregnancy ไม่ใช่การตั้งครรภ์ไข่ปลาอุก หรือมะเร็งครรภ์ไข่ปลาอุก ตามที่วินิจฉัยในเบื้องต้น การตั้งครรภ์แบบนี้ ส่วนใหญ่ในบ้านเรา มักใช้การผ่าตัดแบบเปิดผนังหน้าท้อง (Exploratory laparotomy) เพราะไม่อยากเสี่ยงต่อการสูญเสียเลือดมากระหว่างผ่าตัด สำหรับข้าพเจ้าเอง ก็เคยผ่าตัดเช่นนั้นเมื่อวินิจฉัยได้ แต่เมื่อเห็นการผ่าตัดครั้งนี้แล้ว ก็ไม่ใช่เป็นเรื่องยากอีกต่อไปในการผ่าตัดผ่านกล้อง
คุณโซเฟีย นอนพักที่โรงพยาบาล 3 วัน ก็ได้รับอนุญาตให้กลับบ้านได้ เธอรู้สึกดีใจที่ไม่เจ็บตัวมาก และปลอดภัย นอกจากนั้น ก็ยังมีความหวังที่จะมีบุตรต่อไป
การตั้งครรภ์นอกมดลูกในปัจจุบันนี้ ใช้วิธีผ่าตัดผ่านกล้องเกือบทั้งหมด (ยกเว้น กรณีตกเลือดภายในจนช็อค) เนื่องจากเป็นวิธีที่ปลอดภัย กลับบ้านได้เร็ว และไร้ร่องรอยบาดแผลขนาดใหญ่บนหน้าท้อง

 
< ก่อนหน้า   ถัดไป >
นิตยสาร M&C แม่และเด็ก เล่มเดือนกันยายน-ตุลาคม 2563 ฉบับที่ 555